Telefon: +903325010010
Anayasa Mahkemesi ve AİHM Bireysel Başvuru Hizmetleri

 

Tarihsel Gelişimi:

Türkiye Cumhuriyeti Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne 1954 yılında taraf olmuş; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine bireysel başvuru hakkını 1987’de, zorunlu yargılama yetkisini ise 1990 yılında kabul etmiştir. 2004 yılında yapılan anayasa değişikliğiyle de başta Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi olmak üzere, Türkiye’nin taraf olduğu temel hak ve özgürlüklere ilişkin uluslararası sözleşmelere, kanunların üzerinde bir değer atfedilmiştir. Temel haklarla ilgili “evrensel ölçütlere” atıf yapan değişikliklerin son halkasını ise, 2010 yılında yapılan Anayasa değişikliğiyle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yolunun açılması oluşturmuştur.

Bireysel başvurunun uygulamaya geçirilmesiyle, kamu gücünü kullanan kişi ve kurumların sebep olduğu hak ihlallerine karşı 23 Eylül 2012 tarihinden itibaren anayasal yargı denetimi başlatılmıştır. Buna göre, 23 Eylül 2012 tarihi itibarıyla herkes, Anayasa’mızda güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilmektedir.

Bireysel Başvuru:

Bireysel başvuru, temel hak ve özgürlükleri kamu gücünün işlem, eylem ya da ihmali nedeniyle ihlal edilen bireylerin diğer başvuru yollarını tükettikten sonra başvurdukları istisnai ve ikincil nitelikte bir hak arama yolu olarak tanımlanabilir.

12 Eylül 2010 tarihinde yapılan halkoylaması ile 1982 Anayasası’nın yargıya ilişkin hükümlerinde önemli değişiklikler içeren 5982 sayılı Kanun kabul edilmiştir. Bu değişiklikler içinde en dikkat çekenlerden biri de 1960’lı yıllardan beri ülkemizde tartışılan bireysel başvuru hakkının yeni bir hak arama yolu olarak hukuk düzenimize girmesidir.

Bundan böyle kişiler, Anayasa’da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) kapsamındaki birinin ihlal edilmesi durumunda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapabilirler.

AİHM'e Başvuru:

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine (AİHM)'e AİHS veya ek protokollerde güvence altına alınan hak ve garantilerden herhangi birinin ihlalinden doğrudan ve kişisel olarak mağduru olan herkes başvuruda bulunabilir.
Ancak, söz konusu ihlal sözleşme ile bağlı devletlerden biri tarafından gerçekleştirilmiş olmalıdır.

Mahkeme’ye yapılan başvuruların büyük kısmı kabul edilebilirlik kriterlerini taşımaması sebebiyle reddedilmektedir. Yapılan başvurunun reddedilmemesi için öncelikle bu kriterlere dikkat edilmesi gerekir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne gönderilen başvuruların yaklaşık %90’ı reddedilmektedir. Bu durum başvuruların “kabul edilebilirlik kriterleri“ni taşımamasından kaynaklanmaktadır.

Mahkeme’ye başvurmaya karar verdikten sonra başvurunun Mahkeme İç tüzüğü’nün 47. maddesine uygun olduğundan ve bu maddede belirtilen tüm bilgi ve belgeleri içerdiğinden emin olunmalıdır. 

AİHM başvurularında hak kaybının yaşanmaması için bir avukat aracılığıyla yapılmasını tavsiye ederiz.

WhatsApp Destek